بازرسان علی البدل بازرس علی البدل کیست ؟
اگر در اصلاحیه قانون تجارت در اولین و آخرین ماده ای که به نام بازرس علی البدل اشاره شده است ماده «۱۴۶» است. توجه کنید: «مجمع عمومی عادی باید یک یا چند بازرس علی البدل نیز انتخاب کند تا در صورت معذوریت یا فوت یا استعفا یا سلب شرایط یا عدم قبول سمت توسط بازرس یا بازرسان اصلی جهت انجام وظایف بازرسی دعوت شوند.»
انتخاب بازرس علی البدل از بین شرکا (سهام داران) شرکت های سهامی منع شده است ولی در قانون تجارت این موضوع به صراحت قید نشده است و مفهوم پاسخ استفساریه، هشدار به لزوم انتخاب بازرس علی البدل از بین متخصصان است. هر چند که بازرس علی البدل معمولابا امضای صورت جلسه مجمع، قبولی خود را اعلام، ولی به دلیل حضور پر رنگ بازرس اصلی، نقش و حضور وی در شرکت ها و مجامع کمرنگ است.
فرق بازرس اصلی و بازرس علی البدل چیست؟
بازرس در هر شرکت سهامی کسی است که اختیار نظارت در اعمال هیات مدیره و تفتیش اعمال و دفاتر و حق هر گونه اظهار نظر در امور جاری و مالی شرکت دارد.
مطابق لایحه قانونی بازرس در شرکت های سهامی خاص می تواند از اعضاء شرکت باشد ولی در شرکت های سهامی عام از خارج انتخاب می شوند ولی کسانیکه از خارج انتخاب می شوند باید نام آنان در ” فهرست رسمی بازرسان شرکت ها ” که از طرف وزارت اقتصاد تهیه می شوند قید شده باشد.
به این ترتیب قانون خواسته است نظارت دولت را در شرکت های سهامی عام بوسیله تعیین بازرس برقرار سازد. ولی قهری است که چنین بازرسانی که اسامی آنان در فهرست مندرج است باید در اول بوسیله مجمع عمومی موسس و بعدها از طرف مجمع عمومی عادی انتخاب شوند.
مجمع عمومی عادی همان طور که بازرس یا بازرسان را انتخاب می کند می تواند آن ها را عزل نماید ولی در این صورت باید جانشین آن ها را نیز انتخاب نماید و انتخاب مجدد بازرس یا بازرسان سابق بلامانع است.
بازرس علی البدل در واقع جانشین بازرس اصلی‌‎ست تا در صورت فوت، استعفا و یا سلب شرایط قانونی بازرس اصلی، بازرس علی البدل بلافاصله جانشین او گردد و وظایف او را به عهده گیرد.
آیا بازرس علی البدل زیرمجموعه بازرس اصلی است؟
بازرس علی‌البدل زیرمجموعه بازرس اصلی نیست، بلکه جانشین بازرس اصلی است و در مواقعی که بنا به دلایلی بازرس اصلی نتواند به ایفای وظایف قانونی خود بپردازد، جانشین او می‌شود.
وظایف بازرس علی البدل چیست ؟
از آنجا که عضو علی‌البدل جانشین عضو اصلی است، بنابراین تمام شرایطی که برای بازرس اصلی تعریف می‌کنیم، باید برای بازرس علی‌البدل هم صادق باشد.
در عین حال بازرس علی‌البدل تا زمانی که بازرس اصلی به انجام وظایف قانونی خود می‌پردازد، وظیفه‌ای بر عهده ندارد.تنها زمانی سمت پیدا می‌کند که بازرس اصلی بنا به هر دلیل قادر به انجام وظایف خود نباشد.
قانون درباره حدود اقدامات بازرس شرح داده است که «بازرس در هر موقع هرگونه رسیدگی و بازرسی لازم را انجام داده و اسناد و مدارک و اطلاعات مربوط به شرکت را مطالبه و مورد رسیدگی قرار می دهد.»
قابل ذکر است «بازرس در معاملاتی که با شرکت یا به حساب شرکت انجام می گیرد به طور مستقیم یا غیرمستقیم اگر ذی نفع شود، منع شده است.» ضمن آن که مجمع عمومی عادی در هر موقع می تواند بازرس را عزل کند و ایشان در مقابل شرکت و اشخاص ثالث نسبت به تخلفاتی که در انجام وظایف خود مرتکب می شود، مسوول جبران خسارت وارده خواهد بود.»
جهت اهمیت نقش بازرس همین قدر کافی است که «تصویب صورت دارایی و ترازنامه و سود و زیان توسط مجمع عمومی بدون دریافت گزارش بازرس به هیچ وجه اثر قانونی ندارد و از درجه اعتبار ساقط است.»
از ماده «۱۴۶» و عدم اشاره در مواد دیگر به موضوع بازرس علی البدل متوجه می شویم که شروع کار بازرس علی البدل از هنگامی است که بازرس اصلی به نحوی که در بالاآمده از وظیفه خود کناره گیری کند. انتخاب بازرس علی البدل باید در مجمع عمومی عادی سالانه و همزمان با انتخاب بازرس اصلی صورت پذیرد و شرایط بازرس علی البدل مشابه بازرس اصلی است و وظایف و اقدامات او پس از کناره گیری بازرس اصلی، همان وظایف و اقدامات مشروحه بالاست، اما ملاحظاتی در مورد بازرس علی البدل وجود دارد.
شرکت های سهامی عام و شرکت های پذیرفته شده در بورس و تابعه آن موظفند حسابرس و بازرس قانونی خود را از بین موسسات حسابرسی عضو جامعه انتخاب کنند (تبصره «۱» ماده «۱» آیین نامه ضوابط موسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و تبصره ماده «۱۴۴» اصلاحیه قانون تجارت.) عمده شرکت های سهامی عام پذیرفته شده در بورس و حتی عمده شرکت های سهامی پس از انتخاب بازرس اصلی از میان موسسات حسابرسی حسابداران رسمی، بازرس علی البدل را از میان یکی از شرکای همان موسسه انتخاب می کنند (در تبصره «۲» ماده «۱» همان آیین نامه آمده «بازرس علی البدل باید از بین شرکای موسسه ای که مسوولیت حسابرسی و بازرسی قانونی شرکت را پذیرفته است انتخاب شود.») در فلسفه چنین تعریفی می توان استنباط کرد که شرکت ها و همچنین بورس می خواهند بدانند مسوولیت قرارداد حسابرسی، مذاکرات بعدی، مسوولیت تیم حسابرسی و صدور گزارش به عهده کدام یک از شرکای موسسه است. در تعریف موسسات حسابرسی (بند «۴» ماده «۲۴» اساسنامه جامعه) آمده است «شرکای موسسه حسابرسی در مقابل فعالیت های موسسه و اشخاص ثالث مسوولیت تضامنی دارند.» بنابراین مفهوم انتخاب بازرس علی البدل برای شرکت ها، بورس و شریک موسسه حسابرسی مفهومی جز انتخاب شدن به عنوان بازرس اصلی ندارد. لیکن صراحت ماده «۱۴۶» قانون فوق الذکر رعایت نشده است. واقعیت این است که شرکت ها در مقابل کناره گیری بازرس اصلی (به هر دلیل) با بحرا ن روبه ر و می شوند، چرا که با این تعریف و آن روش، بازرس علی البدل هم، از سمت خود کناره گیری می کند. در این صورت شرکت ها باید دست به برگزاری مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده زده و نسبت به انتخاب بازرس اصلی و علی البدل اقدام مجدد کنند
عمده شرکت ها (غیربورسی) به بازرس علی البدل اهمیت چندانی نمی دهند و فردی غیر متخصص انتخاب می کنند. در چنین مواقعی همان مشکلات گریبانگیر شرکت ها هنگام کناره گیری بازرس اصلی می شود. چرا که فرد به عنوان بازرس علی البدل تخصص لازم در زمینه انجام وظایف خود ندارد و در این هنگام شرکت ها ناچار به برگزاری مجمع عمومی هستند (فرضمان فراموش نشود که بازرس اصلی از میان حسابداران رسمی انتخاب شده است.) جامعه حسابداران رسمی در اطلاعیه ای مورخ ۱۴ اسفند ماه ۸۵ که از طرف مشاور حقوقی خود صادر کرده، اعلام داشته «عنایتا به هم ترازی شئونات حرفه ای بازرسان اصلی و علی البدل و این که بعضا اقدامات بازرسان علی البدل، همسان با عملکرد بازرس اصلی منشأ اثر خواهد بود. بنابراین انتخاب بازرس علی البدل از بین شرکای شرکت های موضوع ماده «۲» آیین نامه اجرایی تبصره «۴» قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه ای حسابداران ذی صلاح، در مغایرت با صدر ماده قانون تعرفه شده به نظر می رسد و لازم است جملگی بازرسان در چارچوب قانون مزبور انتخاب شوند.»
تعداد اندکی از شرکت ها به اهمیت موضوع واقفند و بازرس علی البدل را از موسسه حسابرسی حسابداران رسمی دیگری انتخاب می کنند. این روش که قویا به شرکت ها توصیه می شود، در زمان کناره گیری بازرس اصلی، شرکت دغدغه برگزاری مجمع و انتخاب بازرس مجدد را ندارد و بلافاصله، بازرس علی البدل (با شرایطی که جامعه برای موسسات حسابرسی برای پذیرش کار جدید تعریف نموده) شروع به انجام وظایف خود می کند. نکته ای که این روش دارد این است که بازرس علی البدل در آن موقع وظایف و سمت بازرس اصلی را عهده دار می شود لیکن نام وی بازرس علی البدل است و بنابراین نحوه صدور گزارش بازرسی علی البدل شاید نیاز به صدور آیین نامه ای از سوی جامعه حسابداران رسمی دارد.
کسب اطلاعات بیشتر در مورد بازرسان اصلی و بازرسان علی البدل را از کارشناسان مجرب موسسه فرداد رسا بخواهید.

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نوزده − 16 =

Call Now Button